اخلاق اسلامی؛ مبانی و غایات

زندگی متعالی آنان می تواند به عنوان موفق ترین الگوهای تربیتی در طول تاریخ بشر مطرح شود. فرض کنید بنا است مجسمه شخصی را از دل آن چوب بیرون بکشیم در آن صورت برآمدن و بالیدن آن نهال هرچند از نظر باغبان، موفق و فوق العاده هم باشد برای ما جذاب نخواهد بود. بر طبق این نظر، آدمخواران، (cannibals) ، مطابق معیارهای فرهنگ خود، با خوردن گوشت آدمیزاد کاری موجه انجام می دهند، هرچند بر طبق معیارهای فرهنگ غرب این امر پذیرفته نیست و نمی توان هیچ اساسی برای این ادعایافت که معیارهای فرهنگ غرب بر معیارهای آنان تفوق دارد.بنظر می رسد که نسبیت گروی توسط شتابزده ترین مشاهداتی که دراختلاف بین فرهنگها و تشکلات، (constitutes) صورت گرفته – که هم برای متافیزیک و هم برای اخلاق هنجاری مشکلی است – تاییدمی گردد; زیرا اگر هیچ صواب و خطایی نیست که بتوان آن را مجزای ازآداب و رسوم در فرهنگ خود شخص معین نمود این سؤال پیش می آید که وقتی فرهنگها با هم متعارض می شوند چه باید کرد؟

با توجه به این که آموزش نیروهای انسانی گروه پزشکی در بیمارستان های آموزشی صورت می گیرد، مسؤولیت پذیری اجتماعی برای این بیمارستان ها ضرورتی اجتناب ناپذیر است. به این بهانه آنچه پیش روی دارید، برشی است کوتاه و فهرستوار از چهل خصلت اخلاق اجتماعی و انساندوستی او، که در آن عصر معجزهاش در شیفتگی و شیدایی مردم بوده و در عصر ما میتوان آن را آموزش رفتارشناسی و اخلاقمداری با دیگران نام نهاد.

فیلسوفان نهتنها نظریههایشان در کانون درک بسیار گستردهتری از چارچوبهای تجربی منشأ این مسائل قرار میدهند، بلکه تلاش آنان از جنبههای دیگر هم تغییر کرده است؛ مثالها از زندگی واقعی فراوان شده و تلاشها برای توجیه چنین مدعاهایی، شایع هستند. 4. رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِم»؛ (بقره، 129) حضرت ابراهيم ـ عليه السّلام ـ از خدا درخواست ميكند: خداوندا، در ميان فرزندان من پيامبري از خودشان بفرست، كه آيات تو را بر آنان تلاوت كند و به آنها كتاب و حكمت بياموزد و آنها را تزكيه نمايد. در روایتی از انس بن مالک نقل شده است که پیامبر خدا از کنار کودکان که عبور می کردند به آنان سلام می کردند(بخاری، 1407ق، ج 5، ص 2306). شاید بسیاری از افراد گمان کنند که چون کودکان کوچک ترند باید همیشه آنان به بزرگترها سلام کنند، در حالی که آموزش آداب اجتماعی آنان بر عهده بزرگترهاست.

پیامبر اکرم(ص) با وجود علوّ مقام و درجاتش، در برخورد با کودکان با خوش خلقی و حتی در بسیاری از موارد، مزاح و شوخی برخورد می کرد. بدین سان، اخلاق هنجاری به پژوهش هنجاری درباره تعیین اصول و معیار و روش هایی برای تبیین «حسن و قبح»، «درست و نادرست»، «باید و نباید» و امثال آن ها ـ بدون در نظر گرفتن عقاید گروهی و دینی و تعلقات قومی و لسانی ـ می پردازد.

، به معناى ملازمت و ترک نکردن آن چیز است پس معناى اینکه فرمود:” بگیر عفو را” این است که همواره بدیهاى اشخاصى که به تو بدى مىکنند بپوشان و از حق انتقام که عقل اجتماعى براى بعضى بر بعضى دیگر تجویز مىکند صرف نظر نما و هیچ وقت این رویه را ترک مکن، البته این چشم پوشى نسبت به بدیهاى دیگران و تضییع حق شخص است، و اما مواردى که حق دیگران با اسائه به مراعات مداراى با مردم، و این دستور بهترین و نزدیکترین راه است براى خنثى کردن نتایج جهل مردم و تقلیل فساد اعمالشان براى اینکه بکار نبستن این دستور و تلافى کردن جهل مردم، بیشتر مردم را به جهل و ادامه کجى و گمراهى وا مى دارد.ایشان ضایع مىشود عقل در آنجا عفو و اغماض را تجویز نمى کند، پس منظور از اینکه فرمود:” خُذِ الْعَفْوَ” اغماض و ندیده گرفتن بدیهایى است که مربوط به شخص آن جناب بوده، و سیره آن حضرت هم همین بود که در تمامى طول زندگیش از احدى براى خود انتقام نگرفت، و لیکن در بعضى از روایات از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود:” منظور از عفو وسط است” و این تفسیر با مضمون آیه شریفه مناسبتر و از نظر معنا جامعتر است.

بنابراین عمده توجهات تربیتی باید بر این موضوع قرار یابد و درست بههمین جهت است که معرّفی خدا و بیان صفات او بخش عمدهای از میراث وحیانی دین را به خود اختصاص دادهاست. پیامبر اکرم (ص)، در حدیثی گرانبها، کمک به برادر دینی خود را هم ردیف با مجاهدان در راه خدا معرفی می فرماید: «مَنْ قَضی لأخیهِ المؤمنِ حاجةً کانَ کمَن عَبَدَ اللهَ دَهرَهُ» (طوسی، 1414ق، ص481)؛ کسی که برای کمک به برادر مؤمن خود اقدام کند، پاداش مجاهدان در راه خدا به او داده خواهد شد. ۴. هرگاه به کسی مینگریست با گوشهٔ چشم نظر نمیکرد. ۵. هرگاه با کسی هم صحبت میشد به سخنان او خوب گوش فرا میداد.

روایت فوق، اخلاق نبی اکرم (ص)، را به قرآن تشبیه نموده است، یعنی اینکه اگر کسی به دنبال نمونهی عینی و عملی قرآن است، اخلاق آن حضرت را بررسی کند، تا دریابد که چگونه قرآن در اخلاق، بینش، منش و سیرهی آن حضرت تبلور یافته است. فرا اخلاق در لغت به معنای «درباره اخلاق» و عبارت است از مطالعه و بررسی تحلیلی درباره گزاره های اخلاقی. همه افراد خانواده با ورود به خانواده ،همه ناراحتی های ناشی از کار و مشکلات اجتماعی را نیز بیرون از منزل گذاشته و با چهره ای بشاش و متبسم با اهل منزل روبرو شوند.

از جریر روایت شده است که وقتی کسی بر پیامبر وارد می شد، آن حضرت او را در بهترین جای منزل سکونت می داد، به گونه ای که وقتی مهمانی وارد منزل آن حضرت شد و به دلیل نبودن جا، در مکانی بدون فرش نشست، آن حضرت لباس خود را به عنوان زیرانداز او قرار داد. ۲. وقتی با کسی دست میداد، دست خود را زودتر از دست او بیرون نمیکشید. یک کد اخلاقی قوانین اخلاقی عملکرد را مشخص میکند و در اواخر دههی ۱۹۸۰، «تو نباید» (Thou Shalt Nots) بودهاست.

در بیان عظمت پیامبر اکرم (ص) میتوان گفت که خداوند برای تکریم و تجلیل مقام آن حضرت، در قرآن با لقبهای بی همتایی، مانند؛ «یا ایّها الرَّسول» و «یا ایّها النَّبی»، از ایشان یاد میکند. در روایت دیگری از ابن مسعود نقل شده است: «شخصی به محضر پیامبر گرامی شرفیاب شد، هنگامی که با آن حضرت در حال گفت وگو بود، زبانش به لکنت افتاد. رفتار پیامبر(ص)، به گونه ای بود که از زمانی که یتیم و بی کس بود تا زمانی که پیامبری، راهنمایی و رهبری همه مسلمانان را بر عهده گرفت، هیچ تغییری نکرد. آنها فقط در صورت تحقق معیارهای اخلاقی چنین تصمیماتی را آغاز میکنند.

کتابچه فعلی شامل 27 دوره نمونه سوال می باشد که از نمونه سوال امتحانی نیمسال اول 88-87 تا نمونه سوال امتحانی نیمسال تابستان 98 در آن قرار داده شده است. انبیاء الهی، به خصوص؛ رسول گرامی اسلام (ص)، بهترین شیوه های تربیتی را فرا روی پیروان خود قرار داده است. 6- عن عائشه قالت: سمعت رسول اللهصلی الله علیه یقول: إنّ المومن لیُدركُ بحسن خُلُقه درجه قائم الیل و صائم الانهار.از عائشه روایت شده كه از رسول اكرم شنیدم كه فرمودند:انسان مومن، با اخلاق خوب خود، به مرتبه و مقام كسانیمیرسد كه شبها نماز نافله میخوانند و روزها همیشه روزه میگیرند.7-عن معاذٍ قال: كان آخر ما وصّانی به رسول اللهصلی الله علیه حین وضعت رِجلی فی الغَوْزِ أن قال: یا معاذ!

دیدگاهتان را بنویسید