اخلاق اسلامی – ویکی فقه

چرا در عرصه سیاسی تخریب رواج یافته و در عرصه اقتصادی تقلب و فساد رشد کرده است به دلیل افول اخلاق است. رفتار فردی اخلاقی یا غیراخلاقی کارمندان در محیط کار هم تحتتأثیر رشد اخلاقی خودشان و هم تحتتأثیر نفوذی است که فرهنگ سازمان بر آنها اِعمال میکند. رفتار اخلاقی را میتوان از راههای مختلفی توسعه داد و مدیریت کرد. موضوع دیگر دارای اهمیت آشکاری در اینجا است: آیا ممکن است یک شخص یا یک عامل، که عضو یک اجتماع اخلاقی بوده است، از عضویت در آن خارج شود؟ بدون توانایی بسط دادن مفهوم «ارزش مستقل طبیعت»، دلیلی واقعی برای تلقیکردن کوهها، جنگلها و خاک بهعنوان بخشی از اجتماع بسط یافته اخلاقی نداریم.

در حال حاضر تصور عدهای بر این است که این برداشت استاندارد از اخلاق عملی، چیزهایی مانند روابط و احساسات شخصی را بهعنوان بخشهای اصلی چگونگی دیدگاه اخلاقی ما از قضایا ازنظر دور میدارد، اما دیگران عقیده دارند که میتوان باعث شد که این امور در دایره شمول اخلاق عمل قرار گیرند. درمنازعات مردم وظیفه اصلی هرفرداصلاح بین انانست و این کارپسندیده ایست اما برخی عکس اینکاررامینمایندیعنی بنزین براتش میریزنداین همان سخن چینی ونمامی است. اهمیتی نخواهد داشت که یک نظریه ارزش اساساً انسانمحور به برخی حیوانات گسترش داده شود؛ چراکه چنین نظریهای بهطور شاخص انسانها (و حیوانات) را بر اساس معیارهایی (مانند قدرت ادراک و ارضای امیال) ترجیح میدهد.

البته تعبیر«ارزش درونی» مبهم است؛ اما میتوان آن را به این طریق توضیح داد: ظاهراً برخی محیطگرایان مدعیاند که طبیعت بهطور مستقل از هر ارجاعی به علائق، حالات ذهنی یا امیال انسان (یا حیوان) ارزشمند است. این وضعیت اکنون کاملاً تغییر کرده است؛ چراکه فیلسوفان خود را در موضوعات مربوط به مسائلی که توجه هنجاری به آن دارند غرق کردهاند، چه این موضوعات از پزشکی و بیوتکنولوژی ناشی شود و چه از تجارت، حقوق و امور اجتماعی و سیاسی زندگی.

کاربرد نظریه اخلاقی در مورد مسائل اخلاقی، اجتماعی، سیاسی از میانه دهه ۱۹۶۰ یکی از حوزههای عمده گسترش فلسفه بوده است. بااینحال اگر آنها از طریق دیگران جزء جامعه اخلاقی شوند، آیا همچنان، بهشخصه، بیاهمیت خواهند بود؟ حقیقت این است که ما در اصول اخلاقیمان با یکدیگر توافق نداریم و، بهعلاوه، اگر ظاهراً چندین اصل در یک مورد خاص، کاربرد داشته باشند، در کاربرد اصولی که بهوسیله آنها به سنجش و متعادل کردن اصول متعارض برای تصمیمگیری میپردازیم، دچار اختلافنظر میشویم، این امر برای همه طرفهای چنین منازعهای روشن است. به نظر ایشان ، علوم طبیعی چراغی است روشن که تنها بخشی از مجهولات را از تاریکی درآورده و برای انسان معلوم می سازد ، ولی این چراغ برای رفع همه ی تاریکی ها سودمند نیست.

این جمله ها که آهنگ محبت و نوازش از کلمه کلمه آن به گوش می رسد، مانند سخنان نرم و مهربانانه مادری است که بر بالین کودک بیمارش نشسته است. شخصیت یکپارچهای که اشخاص انسانی را دارای آن میدانیم، ممکن است متلاشی شود و افرادی که در مراحل پیشرفته بیماری آلزایمر هستند، اگر بهوسیله علائق افراد دیگر در حفاظت از آنها در این دایره شمول قرار نگیرند، ممکن است در معرض خطر قرار گیرند. چرا اگر پیوند قلب برای نجات جان یک کودک ضروری باشد، باید از قلب یک میمون سالم به جای قلب یک نوزاد بیسر استفاده کنیم؟

با لحاظ کردن همین کاربرد گسترده اخلاق زیستی بهآسانی میتوان دید که چگونه این تصویر که فیلسوف به دنبال آن است، خود را درون مباحثه اخلاقی جای میدهد؛ برای مثال در مورد اخلاق زیستمحیطی مسائل مربوط به ارزش، صداقت و رفتار با محیطزیست، ازجمله کل بومزیستها، موردتوجه جدی هستند و ایستارهای نظری، که بر اساس آنها به این تصورات پرداخته میشود، اهمیت پیدا میکنند. نظریهپردازان سنتی فلسفه اخلاق مانند فایدهگرایان و کانتیها با تمرکز بر مسئله ارزش، نظریههای ارزشی را میپذیرند که بهطور شاخص انسانمحور هستند.

بههرحال درمجموع آنها کاری جز طرح بعضی از استلزامات یا بعضی نتیجهگیریهای مقدماتی بر اساس آشنایی دور با بعضی حقایق تجربی انجام نمیدادند. بخش HRM میتواند این کار را از طریق آموزش، ارتباطات و انضباط انجام دهد. و اینکه اگر موجودی دارای منزلت اخلاقی باشد، آیا میتواند آن را از دست بدهد. برداشت استاندارد از اخلاق عملی، کاربرد اصول اخلاقی در عمل است و ظاهراً حوزههای موضوعی گوناگون اخلاق زیستی در این برداشت سهیم هستند. پس باید در شوخی ها به شخصیت فرد لطمه وارد نشود و احترام او کاملا حفظ شود و شخصیت و وقار فرد شوخی کننده نیز تضعیف نگردد.

«و نفسٍ و ما سوّاها، فألهمها فجورها و تقواها» سوگند به جان آدمی و آنچه او را سامان بخشید و فجور و پرهیزگاری را بدو شناساند. با نگاهی گذرا به گذشته که با قلم مورخین به ترسیم کشسیده شده است در می یابیم ، بسیار ی از قوانین پر و پا قرص اجتماعی برخاسته از اخلاق است و همانگونه که در مباحث پیش از این گفته شد اساسا موجب پدید آمدن قوانین نیز اخلاق عامه اجتماعی است که نیازمند لازمه ضمانت اجرایی بوده اند و بر همین اساس، قوانین وضع شده به منظور پایبندی آحاد افراد اجتماع شکل گرفته اند .بنا بر آنچه ذکر شد دو موضوع مهم اخلاق انسانی و انسان اخلاقی موجبات ثبات اجتماع آدمیان را فراهم می کند .

برای مثال اگر (بعضی) حیوانات اعضای اجتماع اخلاقی نیستند، پس انجام دادن آزمایشهای پزشکی و علمی بر روی آنها بدون اشکال به نظر میرسد؛ اگر آنها اعضای اجتماع اخلاقی هستند، پس چرا از حفاظتهایی مشابه با حمایتهایی که از انسان میشود، برخوردار نباشند؟ این مسئله که چه کسی یا چه چیزی بخشی از اجتماع اخلاقی است، مسئلهای مهم در اخلاق زیستی در رابطه با جنینهای انسانی، افراد همیشه در وضعیت نباتی، اعضای نسلهای آینده و طبیعت بیجان و حیوانات بوده است. ازجمله موضوعات مهم در این مفهوم گسترده اخلاق زیستی، موضوعات به هم مرتبطی مانند این موضوعات هستند: چه کسی یا چه چیزی منزلتی اخلاقی دارد؟

اخلاق زیستی، بهعنوان بخشی از اخلاق عملی، در معرض مشکلی قرار دارد که به نظر بنیادی میآید. در اینجا دلبستگیهای محیطزیستی، که از طریق اثر آنها و استلزاماتشان برای علائق انسانی به تصور درمیآیند. در اینجا باید بین فیلسوفانی که به رشتهای از علوم تجربی توجه میکنند و متخصصان چنین رشتههایی که به فلسفه روی میآورند، تمایز قائل شد؛ تمایزی که معمولاً خود را در مورد اخلاق پزشکی بهصورت تمایز میان متخصصان اخلاق پزشکی فلسفی و بالینی نشان میدهد. فردی که اخلاق حرفهای را در زندگی شغلیاش به کار میگیرد، نباید جانبداری غیرعقلانی نسبت به منبعی که دارای صفات غیراخلاقی است نشان دهد.

مدیریت منابع انسانی (HRM) در مدیریت و توسعه رفتارهای اخلاقی در بین کارکنان نقش محوری دارد. ازلحاظ اخلاقی مشکل است تصمیم گرفت چه هنگام و چگونه این تکنولوژیهای گوناگون را به کار برد؛ برای مثال، پیشرفت در توانایی ما برای ارتباط دادن بیماریها با ژنهای خاص ونیز پیشرفت در ژندرمانی و جایگزینی ژن، بهوضوح مباحث اخلاقی مهمی را در مورد چگونگی کاربرد و کنترل این توانایی و اطلاعات فردی، که آزمونهای ژنتیکی بهطور فزایندهای در اختیار ما میگذارند، برمیانگیزند. اگر شخص با فراگرفتن اين دانشها به اسرار آفرينش بيش از پيش پي ببرد و اينها را مقدمهاي براي خداشناسي قرار دهد و خداپسندانه به كار گيرد.

دیدگاهتان را بنویسید