روزنامه اعتماد :: فلسفه چيست؟

پس فراغت چون برهه ای از زندگی فعال است نمی تواند همانند بیکاری باشد و ارسطو هم آن را نوعی از کوشش آدمی می انگارد. زیرا خوشگذرانی یک نوع استراحت و رفع خستگی است و ما به استراحت نیازمندیم چون که نمی توانیم لاينقطع کار کنیم. طلبهها که هنوز از استطاعت ضعیف هستند بهتر است فلسفه نخوانند چون فلسفه مسائل پیچیدهای دارد ممکن است طلبه نتواند هضم کند در نتیجه به شک و تردید مبتلا شده و امکان انحراف از موازین حقهي احکام یا اعتقادات را دارد و مشهور است که فلسفه نکبتآور است.

ولی متاسفانه هر ساله مردم در پایان ماه مبارک به علت اجرای غیر صحیح این عبادت و بر اثر پر خوری، یا دچار افزایش وزن شده یا به بیماری های گوارشی و قلبی مبتلا می شوند. باید دانست که مقصود ارسطو از فراغت، سرگرمی یا بیکاری و تن آسایی نیست و مفهوم این واژه در فلسفه سیاسی ارسطو اهمیتی خاص دارد. مثلاً فلسفه طب کاری به درمان بیماری یک فرد خاص یا یک بیماری خاص ندارد فلسفه نیز هیچ گاه مستقیماً به تعینات خاص نمی­پردازد و تعین خاصی را تفسیر نمی­کند، ولی مفهومی که می­دهد، مفهوم عامی است که بتوان همة تعینات را در آن جهت عمومی ومشترک، بر پایه این فلسفه تبیین کرد.

عمر فلسفه به اندازه عمر انسان بر روی زمین است و در طول تاریخ تغییرات فراوانی کرده و هر زمان به گونه ای متفاوت با دیگر دوره ها بوده است.برای این مطلب کافی است به تعاریف مختلفی که از آن شده نگاهی بیندازید. گرچه معمولاً حضور مردان در بحثهای فلسفی غالب است اما زنان هم در طول تاریخ فلسفه حضور داشتهاند. گرو هم در مسائل اعتقادی و اخلاقی خود شخص است، نه مال او و فرش او!

در این رویکرد نه فقط امکان حکم عقلی مستقل پذیرفته میشود بلکه به گفته میرزای قمی در کتاب قوانین حکم عقل به خوبی و بدی چیزی از اراده و امر و نهی الهی درباره آن چیز پردهبرداری میکند. باید اعتراف کرد که تاکنون بیش تر نوشته هاى مربوط به پوشش، نقطه نظر را بر حجاب زن معطوف کرده و کم تر به پوشش مرد توجه نموده اند و این یک امر عادى و طبیعى است؛ زیرا زن، مظهر جمال و زیبایى و مرد مظهر شیفتگى است؛ ولى پوشش مردان نیز در ابعاد مختلف فرهنگى – اجتماعى، حائز اهمیت است. هر چند تقلای وی برای سازش میان یگانه پرستی دینی با دوگانه انگاری فلسفی ایرادی ذاتی دارد، تلاش او در این زمینه از توجه به این موضوع مهم حكایت می كند.

البته نمیگوییم هر دانشجو یا استادی وارد فلسفهی جدید شد، لابد با «سی. البته در مقام قضاوت درمورد وارد شدن فلسفه به علم اصول نیستیم، ولی حال که اصول با فلسفه آمیخته شده است، آشنایی با فلسفه به اندازهای که فهم اصول را ساده کند ضروری است. اما شاید این سؤال در ذهن بسیاری از مشتاقان یادگیری فلسفه ایجاد شده باشد که برای یادگیری فلسفه چند سال باید وقت گذاشت؟ پس تنها فایده موسیقی اشغال قسمتی از وقت فراغت انسان است و دلیل گنجانده شدنش در برنامه آموزش ابتدایی اطفال نیز ظاهرآ همین بوده است که آزادگان بتوانند از آن در آتیه بعنوان یکی از راه های گذراندن وقت فراغت خود استفاده کنند.

پس اگر بخواهیم در ماه رمضان عملی انجام دهیم، باید در شأن خدا و قابل عرضه به او، یعنی خالصانه و پاک باشد. اما تفریح و خوشگذرانی به این قصد که انسان برای کار و کوشش بعدی آماده شود، نه تنها بد نیست بلکه چنان چه آناخارسیس می گوید عملی است کاملاً صحيح. مبنای اخلاقیات بر این عقیده استوار است که آنچه برای انسانهای (و یا حتی حیوانات) به خصوصی خوب یا بد است، نه فقط از دیدگاه آنان، بلکه از دیدگاه فراگیرتری خوب یا بد میباشد. فعالیتی که انسان خوب آن را می پسندد فعالیتی است که با فضیلت سازگار است و بنابراین خوشبختی انسان در تفریح و خوشگذرانی نیست و اگر چنین می بود حقیقتآ تعجب داشت که انسان در سرتاسر عمر خود متحمل رنج ها و مشقت های بی شمار گردد و فقط برای این که مدتی از آن عمر را به تفریح و لهو و لعب بگذراند.

منظور از خوب خواندن متن، دقت روی تکتک کلمات آن، رجوع به منابع متعدد و مختلف مرتبط با آن نیست و به اصطلاح عامیانه لازم نیست مته به خشخاش گذاشت. بنابراین به فلسفه اسلامی و علوم اسلامی خیلی علاقهمند شدم و دریافتم که راه من به اسلام بیشتر میخورد تا به غرب، این بود که به ایران برگشتم و در دانشگاه تهران از فلسفه اسلامی و منابع درسی و.. درباره موضوع حاکمیت کما این که درباره خیلی چیزهایی دیگر، باز افلاطون است و نه ارسطو، که هسته افکار جدید را در بر دارد. ما باید به تعریف بومی حجاب اسلامی که آن را از سخنان مراجع و متخصصان اسلامی دریافت کردهایم مراجعه کنیم نه اینکه ببینیم کاسب کار و فروشنده از حجاب چه تعریفی دارد.

همچنین، حجت الاسلام امینی نژاد، استاد حوزه با اشاره به اینکه دانش دین بنیان درون دینی در بستر ایمان شکل میگیرد، اظهار کرد: این در حالی است که سبک تحقیقی و برون دینی گرچه از دین نشات می گیرد اما براساس روشهای متعارف عقلی شکل گرفته است. در یکی از مهمترین قسمت های رساله جمهور، افلاطون اظهار می دارد که برای بقای دولت وجود یک عده مردان استثنایی در داخل آن دولت لازم است که همگی دارای قدرت استنباط عملی باشند و اصولی را که زیر بنای قوانین هستند به خوبی درک کنند.

و اگر غزالی را میشناختند، به خاطر «مقاصدالفلاسفه» است که آن را بهعنوان حکیم مشایی میشناختند! باید توجه داشت که برای پاسخ به این پرسش اساسی، متفکران مختلفی، پا به این عرصه گذارده و در این باره قلم فرسایی کرده اند و البته هر کدام، از زاویه خاصی بینش و جهان بینی خود پاسخ هایی را ارائه کرده اند که در این میان می توان به گفتار عرفا و متکلمان و فلاسفه اشاره کرد که هر گروه خود نیز گاه دارای رویکرد ها و تبیین های متفاوت و مختلفی در این باره هستند که ما برای پرهیز از طولانی شدن سخن از ذکر بسیاری از مطالب صرف نظر کرده و به معرفی منبع، تتبع در این باره را به شما واگذار می کنیم و در عین حال برای آن که دورنمایی از بحث در دسترس ما قرار گیرد به یک تبیین از فلاسفه و یک تبیین از متکلمان درباره فلسفه آفرینش انسان و جهان بسنده کرده و پایان سخن را به تبیین قرآن از فلسفه خلقت اختصاص می دهیم.

اثرات آن برای صنعت چه بود؟ روشهایی که در این علم به کار گرفته شده چه روشهایی هستند؟ ارسطو دانش سیاست را دانش برتر مى داند; چنان که در فصل اول کتاب، بیان مى دارد که همه دانش هاى عملى براى مقصود و هدف دانش سیاست به کار گرفته مى شوند. گردآوری شده است. یکی از ویژگیهای شهید مطهری رحمةالله علیه، خوش بیان بودن ایشان است، اما گاه، در بحثهایی که ایشان بیان کردهاند کرّ و فرّی ملاحظه میشود که ممکن است برای خواننده خسته کننده به نظر برسد. در زمان ما کلمات فراغت و تفریح به طور مترادف به کار می روند و هر دو تقریبآ یک معنی دارند.

در این سطح، مطالعه یک یا دو متن فلسفی کافی به نظر میرسد. معنی فراغت در نظر ارسطو صرف وقت برای این قبیل کارها بود و در نتیجه «فعالیت های فراغت آمیز» انسان را با فعالیت های مربوط به یک زندگانی خوب که دولت اساسآ به قصد تأمین آن بوجود آمده است باید یکسان و در یک ردیف شمرد. برای ارائة تعریفی جامعتر و دقیقتر از علم اخلاق، میتوان آن را به دانشی تعریف كرد كه از انواع صفات خوب و بد و چگونگی اكتساب صفات خوب و زدودن صفات بد بحث میكند. و با توجه به اينكه” فحشاء” و از آن بدتر” فرزندان نامشروع” سر چشمه انواع جنايتها در جوامع انسانى بوده و هستند، ابعاد خطرناك اين مساله روشنتر مىشود.

ساعات فراغت انسان برای ما ساعات تفریح و رفع خستگی اوست و وقتی از زندگانی فراغت آمیز صحبت می کنیم منظورمان عمری است که به راحتی می گذرد و در آن احتیاج به کارکردن نیست. چه شیوهای برای فلسفهخوانی، فلسفهدانی، و فلسفهورزی توسط اساتید مطرح در کشور پیشنهاد میشود؟ «اصل یا قانونی که هدفش استیلای جبری بر دیگران باشد نه سیاستمدارانه است، نه سودمند و نه حق؛ زیرا مصالح افراد و دولت ها از هم جدا نیست و هر چه برای آنان خوب باشد برای اینان نیز خوب است و این ها همان چیزهایی هستند که قانون گذار باید در ذهن شهروندان رسوخ دهد.

دیدگاهتان را بنویسید